Herken je dit? Jouw kat die altijd zo rustig was, begint plotseling luid en aanhoudend te miauwen.
Je staat midden in de nacht op omdat je kat maar blijft roepen. Of je komt thuis en wordt begroet met luid gejammer. Je eerste gedachte: “Wat wil ze nu weer?” Maar hier is de waarheid die elke kattenouder moet weten: een kat roept nooit “zomaar”. Het is geen koppigheid, geen manipulatie om extra eten te krijgen, geen vervelend gedrag. Het is een alarmsignaal.
Katten zijn meesters in non-verbale communicatie. Ze “praten” vooral met hun lichaam, hun ogen, hun houding. Wanneer een volwassen kat wél gaat vocaliseren en vooral als dit plotseling of extreem gebeurt dan vertelt ze je iets belangrijks. In dit kattenwijsheid artikel leggen we uit wat er achter dit gedrag kan zitten, welke alarmsignalen je nooit mag negeren en wat je vandaag al kunt doen om jouw kat te helpen.
Inhoudsopgave
Dit moet je weten
- Vocalisatie is geen natuurlijk kattengedrag tussen katten: Volwassen katten miauwen niet naar elkaar, alleen naar mensen. Als jouw kat plotseling veel meer gaat miauwen, probeert ze je iets te vertellen
- Pijn is de meest onderschatte oorzaak: Katten verbergen pijn instinctief, maar wanneer het ondraaglijk wordt, gaan ze vocaliseren. Nierproblemen, gebitspijn, artrose – het komt vaker voor dan je denkt
- Hyperthyreoïdie treft 1 op de 10 oudere katten: Deze schildklieraandoening veroorzaakt onrust, honger en excessief miauwen, maar is goed behandelbaar als je het tijdig ontdekt
- Stress maakt vocalisatie erger: Een kat die al gespannen is door veranderingen in huis, gaat sneller luid communiceren wanneer ze zich onveilig voelt
- Straffen werkt averechts: Je kat roept niet om je dwars te zitten, maar omdat ze in nood is. Straffen verhoogt alleen de stress en maakt het gedrag erger
Waarom katten schreeuwen: de taal achter het geluid
Katten zijn geen honden – en dat maakt vocalisatie bijzonder:
In tegenstelling tot honden, die van nature sociaal vocaliseren in roedelverband, communiceren wilde katten bijna uitsluitend non-verbaal met elkaar. Miauwen is iets wat huiskatten hebben ontwikkeld specifiek voor communicatie met mensen. Tussen volwassen katten hoor je eerder geblaas, gegrom of de stille taal van lichaamshoudingen.
Dit betekent iets cruciaal: wanneer jouw kat miauwt, is dat gericht aan jou. Ze heeft geleerd dat dit de manier is om jouw aandacht te krijgen voor iets wat ze nodig heeft. De vraag is: wat probeert ze te vertellen?
Eerst welzijn van de kat, dan gedrag
Volgens de Lucky Cookie gedragscoach filosofie bekijken we vocalisatie altijd eerst vanuit het welzijn van de kat. Gedrag is communicatie, en luide of aanhoudende vocalisatie vertelt ons dat er iets niet goed voelt voor je kat. Dit kan drie hoofdoorzaken hebben:
1. Pijn of fysiek ongemak Katten zijn evolutionair geprogrammeerd om pijn te verbergen – een gewond roofdier is immers kwetsbaar. Maar wanneer de pijn te hevig wordt, gaan ze roepen. Dit kan zich uiten als:
- Plotselinge vocalisatie bij springen of bewegen
- Roepen tijdens of na het gebruiken van de kattenbak
- Nachtelijk gejammer zonder duidelijke aanleiding
2. Stress of verwarring Een kat die zich onveilig voelt of de situatie niet begrijpt, kan vocaliseren uit onzekerheid. Denk aan:
- Verhuizing of verbouwing
- Nieuwe gezinsleden (mens of dier)
- Veranderingen in dagelijkse routine
3. Angst of spanning in de omgeving Wanneer een kat zich bedreigd voelt, kan roepen een manier zijn om afstand te creëren of hulp te zoeken:
- Conflict met andere katten in huis
- Dreigingen van buitenaf (buurkatten, lawaai)
- Te weinig veilige schuilplekken
De medische oorzaken die je niet mag negeren
Waarom de dierenarts altijd je eerste stap moet zijn:
Hier is de belangrijkste regel bij plotse of aanhoudende vocalisatie: elke gedragsverandering bij een volwassen kat vereist eerst het uitsluiten van medische oorzaken. Waarom? Omdat pijn en ziekte zich vaak als “gedragsproblemen” manifesteren voordat we fysieke symptomen zien.
Een concreet voorbeeld uit de praktijk: Floortje werd aangemeld voor agressief gedrag en vocalisatie. De eigenaars dachten aan gedragsproblematiek. Bij nader onderzoek bleek ze ernstige gebitspijn te hebben, haar geroep was letterlijk een kreet om hulp.
De meest voorkomende medische oorzaken
Hyperthyreoïdie (overactieve schildklier)
Deze hormoonafwijking komt voor bij ongeveer 10% van de katten ouder dan 10 jaar. Symptomen:
- Onrustig gedrag en excessief miauwen (vooral ’s nachts)
- Toegenomen eetlust maar gewichtsverlies
- Hyperactiviteit ondanks hogere leeftijd
Nierproblemen
Chronisch nierfalen is de meest voorkomende doodsoorzaak bij oudere katten. Vroege signalen:
- Vocalisatie tijdens het plassen
- Meer drinken en plassen
- Verwardheid of desoriëntatie
Pijnbronnen
Katten kunnen pijn hebben zonder dat we het direct zien:
- Gebitsproblemen (ontstoken tandvlees, losse tanden)
- Artrose in gewrichten (vooral rug, heupen)
- Buikpijn (maag-darm aandoeningen)
- Oorontsteking
Cognitieve disfunctie (kattendementia)
Bij katten boven de 15 jaar kan cognitieve achteruitgang optreden:
- Desoriëntatie, vooral ’s nachts
- Doelloos rondlopen en roepen
- Veranderd slaap-waakritme
Hoe je de lichaamstaal achter het roepen leest
Vocalisatie is nooit het enige signaal
Een kat communiceert altijd met haar hele lichaam. Om te begrijpen wat je kat probeert te vertellen, moet je leren kijken naar het complete plaatje:
Let op de pupillen
- Verwijd: angst, spanning of pijn
- Samengetrokken: concentratie of mogelijk ongemak bij licht
- Wisselend: onzekerheid of conflict
Observeer de lichaamshouding
- Laag bij de grond: angst of voorzichtigheid
- Opgezwollen staart en rug: bedreiging of verdediging
- Ontspannen maar luid: mogelijk vraag om aandacht bij geleerde vocalisatie
Bekijk het tempo van bewegen
- Rusteloos ijsberen: stress, ongemak of pijn
- Plotse stilstand: overprikeling of discomfort
- Traag bewegen: mogelijk pijn bij artrose
Wat extreem miauwen niet is
Misverstanden die je kat geen goed doen
Misverstand 1: “Ze doet het voor aandacht” Zelfs als je kat geleerd heeft dat miauwen aandacht oplevert, betekent dat niet dat het manipulatie is. Katten hebben een echte behoefte aan interactie en voorspelbaarheid. Als vocalisatie de enige manier is waarop ze jouw aandacht krijgt, is dat een signaal dat jullie communicatie anders moet.
Misverstand 2: “Ze is gewoon koppig” Katten zijn geen koppige dieren – ze zijn efficiënte dieren. Als een gedrag blijft bestaan, is dat omdat het een functie heeft of omdat er een onderliggende oorzaak is die niet opgelost werd.
Misverstand 3: “Het is een karaktertrekje van haar ras” Hoewel sommige rassen (zoals Siamezen) van nature vocalere communicatie hebben, is een plotse toename in vocalisatie nooit “normaal” voor een volwassen kat.
Wat kun je vandaag doen
- Maak meteen een afspraak bij de dierenarts bij elke plotse toename in vocalisatie of extreem miauwen. Neem het niet te licht op, vroege diagnose van medische problemen kan levens redden.
- Observeer systematisch: Noteer wanneer je kat roept (tijdstip, context, lichaamstaal), of ze pijn lijkt te hebben bij bewegen en of er andere gedragsveranderingen zijn. Dit helpt je dierenarts bij de diagnose.
- Blijf kalm en straf nooit: Roepen of straffen verhoogt alleen de stress bij je kat. Reageer rustig, bied geruststelling door jouw aanwezigheid zonder het gedrag te versterken.
- Check de basale behoeften: Zorg dat je kat voldoende veilige schuilplekken heeft, dat de kattenbak schoon is, en dat haar dagelijkse routine voorspelbaar blijft. Stress vermindert pijnperceptie en vergroot vocalisatie
- Filmmateriaal verzamelen: Maak een korte video van het roepgedrag en de lichaamstaal van je kat. Dit kan waardevol zijn voor je dierenarts om de situatie beter in te schatten
Hulp nodig bij het vertalen van kattengedrag?
Soms is het lastig om het gedrag van je kat volledig te doorgronden, vooral wanneer je vastloopt in menselijke denkpatronen. Kattengedragexpert Kathleen Rutten helpt kattenouders al jaren om de wereld door kattenogen te zien en échte oplossingen te vinden voor gedragsproblemen.
Tijdens een Kattengedrag Consultatie analyseert ze de specifieke situatie van jouw kat, ontrafelt ze welke boodschap achter het gedrag schuilgaat, en maakt ze een persoonlijk stappenplan op maat van jouw thuissituatie.
Of het nu gaat om overmatige vocalisatie, onzindelijkheid, agressie, angstgedrag of gewoon een betere band opbouwen – ze begeleidt je stap voor stap naar een harmonieuzere relatie met je kat, gebaseerd op wetenschappelijk onderbouwde methodes.
💛 Belangrijk: Dit artikel vervangt géén diergeneeskundig onderzoek. Plots gedrag, pijnsignalen of nachtelijk roepen bij een volwassen kat moet altijd professioneel worden onderzocht.